Cultura contemporánea y ruralidad

90 biztanle ditu udalerriak, eta Kodesko mendilerrotik hurbil dago. Peñalabejako erreserba naturala dago han, eta eremuan ohikoa ez den espezie bat hartzen du: ametz arrunta. Gaur egun ez dago nekazaririk lanean, baina nagusiek oso ongi gogoratzen dute tabako-laboreak herrian izan zuen garrantzia. XVI. mendearen bukaeratik XVIII. mendera arte, eskultura-lantegi garrantzitsua zegoen herrian; eskualdeko artista ospetsuenek lan egin zuten han.

Cabredo

 

ANDREA GANUZA
(Iruña, 1988)

Bere praktika artistikoak narrazio grafikoa eta marrazketa ditu ardatz, eta komikiaren mugekin esperimentatzen du, komikia arte garaikidearen beste lengoaia bat gisa ulertuta. Begirada kritikoa eta umore zorrotza lagun, bere esperientzia propioak erabiltzen ditu zeharkatzen gaituzten ardatzetan arreta jartzeko: gizartea, politika eta emozioa. Akademiaren barruan eta kanpoan jasotzen du prestakuntza eta lan egiten du, eta hala espazio ofizialetan nola kontrakulturarekin, grafikoarekin, fanzinearekin eta DIYarekin (Do It Yourself) lotutako egoitza, topaketa, laborategi eta jaialdietan aldizkatzen du bere jarduera.

Gaur egun Espainia eta Kolonbiaren artean bizi eta lan egiten du.

KARMELE OTEROS
(Iruña, 1966)

Sorkuntza eta Diseinuan graduatua, EHUn. Gaur egun, hezitzaile ari da Uharteko Arte Garaikideko Zentroan eta Jorge Oteiza Museoan.

Bere praktika artistikoak irakaskuntza eta produkzioa konbinatzen ditu. Batera egiten ditu artista plastikoaren jarduera eta bitartekari artistikoarena, eta hainbat erakunderekin aritzen da elkarlanean. Lurraldeari eta komunitateari lotutako proiektu partizipatibotan lan egiten du, betiere ikuspegi sozialetik.

ESKU-HARTZE ARTISTIKOA: Entre el León y Las Muelas, La Suerte

Cabredo herri txikia, parte-hartzailea eta bizia da, eta belaunaldi-espektro zabala eta ikuspuntu desberdinak ditu.

Gure ikerketa-fasean, harkor entzun dugu bertako biztanleek herriaren esentziari buruz egin diguten definizioa. Bat-etortzerik ez: nork bere moduan ulertzen du Cabredo, eta bakoitzak bere moduko harremanak ditu komunitatearekin eta lurraldearekin.

Gure proiektua biztanleria ulertzeko eta harekin konektatzeko beharretik sortu da. Txirrina jo eta jendeak kontatzen duena entzun, horixe izan da gure formatua biztanle batzuen intimitatean eta unibertsoan barneratzeko. Etxeetako ateak zabaldu, eta bakoitzak bere mundura gonbidatzen gaitu, nork bere ikuspuntua emanez.

Kafea eta pastak lagun, informazioa arduraz jaso dugu hainbat metodoren bidez (marrazkiak, narrazioak, argazkiak). Zer kontatu nahi diguten erabakiko dugu harekin zer egin.

July 13, 2022

Cabredo / 2 eguna

Arreta erakartzeko gogorik gabe iritsi ginen, baina autoa aparkatzea nahikoa izan zen jendearen arreta deitzeko. Garbiren autoan etorri gara behintzat; aire girotua du eta azkar-azkarra da. Azken aldian Karmeleren autoarekin agertu ginen; oso egoera txarrean dago, bi atzerako ispiluak zinta itsaskorrez itsatsita ditu, hori bai aurkezpen-gutuna!

Girien modura ibili ginen: noraezean, kiskalita uztailaren eguzkiaren azpian, irribarretsu, herriaren gainazalari arretaz behatuz, benetan zer gertatzen den jakin gabe. Atentzioa ematen diguten gauza txikiei argazkiak ateratzen dizkiegu: etxe politak, ezpaletan zatitutako ateak, berezko natura hilak, lo dauden txakurrak. Etxeek lasai begiratzen digute begi lasaiekin, ikusmiran, eta nekez agurtzen gaituzte itzalaren freskotasunetik.

Kabredora egiten dugun bigarren bisita da, eta herriko eta inguruko ez-gizakiekin harremanak izatea da gure asmoa. Beraz, mendiei, zuhaitzei, laboreei, belarrei, harritzei eta animaliei erreparatzen diegu. Zakutzar batekin topo egin dugu; aurreko bisitan herriko errege gisa aurkeztu ziguten. Haren izena ez gogoratzeak amorrazioa ematen dit.

La Balsan, herriaren kanpoaldean dagoen urmaelean, uztaileko eguzkia errukirik gabe erortzen da, azala urratuz. Uste baino basatiagoa da, eta biziz betea dago. Azala algaz estalita dago, eta, haien gainetik, burruntzi distiratsu batzuek, gorriak eta urdinak, jira biraka hegan egiten dute; beste batzuk beltzak, handiak eta zaratatsuak dira, helikopteroen moduan. Ahateak entzuten dira, algaraka, ertzeko ihien artean zipriztintzen dutenak. Atzean, zuhaitzak haizearekin dantzatzen dira. Hamabi kolore berde desberdin bereizten ahal ditut.

Urertzean eserita egon ondoren, animaliaz inguratuta gaude. Mota guztietako ur-intsektuak daude, eta jakin-minez hurbiltzen zaizkigu; bitartean, gure gorputzak lokatz zingiratsuan hondoratzen dira, eta ura baretu eta hondoa berriz dago ikusgai. Burruntziek, erotuta, gure buruen gainetik burrunba egiten dute, eta gure ilean korapilatzen dira. Gure buruari galdetzen diogu herrian jakingo ote duten bi ero biluzik daudela urmaelean intsektuekin jolasean.

Ura ia konturatu gabe kolorez aldatzen da. Orain turkesa da, eta distira egiten du zeru osoa irentsi izan balu bezala. Gogoan dut aurreko gauean, Genevillan, zur eta lur geratu nintzela herritik hainbeste izar ikusita Karmeli esaten diot uraren distira horiek guztiek zeruarekiko erantzun bat diruditela, baina hark ez dit kasu handirik egin, kolore distiratsuko beldar bati argazkiak ateratzen saiatzen ari delako. Mendiz inguratutako leku batean lan egitea gustatzen zait.

Ezagutu berri dugu elkar, baina lagun zaharrak ematen dugu uraren barruan. Burrunba handia sortu zuten iristean, irratia ozen-ozen eta hautsa harrotuz. Ura eta, gure pozerako, garagardoa ekarri ziguten, eta azaldu ziguten nola sartu urmaelera algak zapaldu gabe.

 Orain, elkarrekin igeri egin dugu, eta urpeko korronte hotzetatik ihes egin dugu; izan ere, gorputza zeharkatu eta izotz-puska bat bezala uzten dute. Iván herrian bizi da, eta dio esaten dutela  aingira handiak daudela urmaelaren hondoan. Ez dakigu egia den edo beldurra sartu nahi digun, baina, hori entzun ondoren, alga batek oina ukitzen digun bakoitzean ileak tente-tente jartzen zaizkigu.

Hala ere, zati sakonean barneratu eta mendiak miresten ditugu; ilunabarreko argiarekin horiz tindatzen ari dira.

Flotatzen jarraitzeko borrokan ari garen bitartean, aurrean dugun mendiak León Dormido izena duela esan dit Ivánek. Opari gisa jasotzen dut izen hori.

Jarrai gaitzazu gure blogan...