Cultura contemporánea y ruralidad

Erro ibaiaren ertzean dago, enklabe estrategiko batean. Pirinioen eta lautadaren arteko topagunea izan zen hiria mendetan zehar. Hortik dator azokaren garrantzia, baita herriaren ondare materialaren aberastasuna ere. Iruñetik hurbil egonik, 20 kilometrora, herriaren esentziari eta populazio egonkor samarrari eusten die. Herri aktiboa da Urrotz. Izan ere, kultura-ekimenek bertako 370 biztanleetako asko engaiatzen dituzte.

Urrotz

 

PATXI BURILLO

Arkitektoa Nafarroako Unibertsitateko Arkitektura Eskolan, egonaldia egin zuen Università degli studi di Firenze unibertsitatean, eta Sorkuntza graduondokoa (Zinearen ikerketa eta praktika esperimentala) ikasi zuen, Elías Querejeta Zine Eskolan. 2020an, O Arquitectura sortu zuen, Javier Sáez eta Ignacio Ruiz de Erenchunekin batera, eta Arquitectura Filmada ere, eta zenbait zinema-proiektu propio garatu zituen. Argileak bere lehen film laburra 2022an estreinatu zuten, Punto de Vista Jaialdian. Urte horretako urtarriletik aurrera, Nafarroako Ateneoko zinematografiako kidea da.

ESKU-HARTZE ARTISTIKOA: Ehun urteetako zinema

Hasieran, bertigoa. Leku ezezagun batera iristea, asmo ezezagun batekin gainera. Urrotzen lehen aldiz elkartu ondoren, zaila da imajinatzea non eraman gaitzakeen prozesuak, edo zer bide aukeratu. Eta are konplexuagoa da herrira inolako asmo edo ideiarik gabe hurbiltzen saiatzea, bere kale eta paisaietan barna noraezean ibiltzeko eta Landarteko taldearekin eta herriko beste bizilagun batzuekin denbora-zati bat partekatzeko helburu hutsarekin, pixkanaka, bortxatu gabe, bide bat argituz joango den itxaropenarekin.

Horrek esan nahi du erosotasun-eremutik atera behar dela beste eremu eroso bat aurkitu arte, adreiluz adreilu egina, gertatzen diren topaketetako bakoitzean. Eta elkar ezagutzen eta loturak sortzen goazen heinean ere, beste galdera bat sortzen da. Zer zentzu du proposamen artistiko bat herrian garatzeak? Bururatzen zaigun erantzunak prozesuan jartzen du arreta, etorkizunean erabili ahal izango den prozesu zinematografiko oso bat sortzean, Landarteren esperientzia amaitu ondoren. Horrek, landako lanak laneko gai gisa aukeratzearekin lotuta, elkarrizketetan beti agertzen baitira, “Ehun urteetako zinema” proposamena sortu zuen.

Horrela hasi ginen uzta-film honetan lan egiten uda erdian. Zehaztu beharrean, badirudi prozesuak zabaltzen jarraitzen duela, batez ere eskola proiektuan sartu zenean, nostalgian eror zitekeen proposamen bati etorkizuneranzko ikuspegi bat ematen baitio. Eta norabiderik gabe lan egiteak dakartzan hasierako beldurrak eta errezeloak uxatuta, ideiak lurrera jaitsi genituen, eta jarduera zehatzei ekin; jarduera horiek forma bat, irudi bat sortzeko gai den egitura zinematografiko propioa bilatzen lagundu ziguten. Bi zatitan banatuta amaitzen den egitura bat: alde batetik, landako lanak, eta, bestetik, haurrek haiei buruz duten ikuspegia.

Hala, hilabete batez bileren eta elkarrizketen bidez filma harri bat bezala zizelkatu ondoren, filmatzeko unea iritsi zen. Eta filmazioa opari bihurtzen da. Hiru hilabetean eraikitako sare ikusezina ageriko bilakatzen da, bat-batean, eta guztiok ulertzen dugu kolektiboki erregistratu nahi dugun ideia, izan ere, filmazioak aurrera egin ahala, jende gehiago sartuz joan zen. Osatu dugun taldearen heterogeneotasunak, ia ezinezkoa den talde bat, langaiari buruzko ikuspegiak areagotzen ditu, eta ikuspegi horiek, ezarri dugun egituran oinarrituta, oso desberdin erregistratzen dituzte zenbait prozesu eta ikaskuntza, eta aliatu batzuen (Sergio, Florencio edo Urrozko eskolako irakasleak) adeitasunari esker joan gaitezke horietara.

Une honetan filma ereinda dago. Haren uzta laster jasoko dugula espero dugu, abenduan, zehazki, herriarekin batera proiektatzeko asmoa baitugu.

July 23, 2022

Urrotz / 2022.06.30

Urrotzera joan naiz berriz, aurreikusitako ordua baino lehen, bere txokoak ezagutzen jarraitzera. Frontoia alde batera utzi eta jaisten jarraitu dut, ibaira berriro iritsi arte; handik, herria inguratu dut behe-behetik.

Gero, arratsaldean, lehen orduan, plazako txoko batean elkartu gara, haize bortitz batetik babesteko; egun eguzkitsua dugu harrezkero. César, Angel, bi Idoiak eta Natxo etorri dira. Zineaz, artxibo zinematografikoaz edo film bat filmatzeko prozesuaz hitz egin dugu luzaroan. Esan dugu polita izango litzatekeela film bateratu bat filmatzea, eta Ogawari, nekazaritza-zinemari eta transfigurazioari buruz hitz egin diet. Erabaki dugu laboreen antzeko bizi-zikloa izan dezakeen zinema-pieza batean lan egitea: ereindako eta uztatutako zinema bat, pentsatzen, filmatzen, editatzen eta proiektatzen dena, handik gutxira beste ziklo bat hasteko. Filmatzeko edo kamera bat hartzeko beldurra edo erreparoa uxatzeko jarduerak egiteari buruz aritu gara, kamera bat edo zinema zer den pentsatu gabe aritzeko jarduerak. Prozesuei buruzko film bat landu nahi dugu, landaz eta galtzeko zorian dauden ezagutzez hitz egiten diguten esku edo tresnei buruzko bat.

19:00etan, Joserekin elkartu naiz. Urrozko ondareari buruzko taldeko lehendakaria da. Herrian barna ibili gara, eta istorioak kontatu dizkit, letra larriz eta letra txikiz idatziak. Herriko leku garrantzitsuenak bisitatu ditugu, eta esan dit Nafarroako Zuria Urrotzen egon zela eta agian harresi bat zegoela herrian. Ermitara iritsi, eta Luz eta Miguel ezagutzea iradoki dit. Plazara itzuli, eta agur esan diogu elkarri; prozesu bat hasi dudalakoan alde egin dut herritik.

Patxi Burillo

Jarrai gaitzazu gure blogan...